Ko kopa po Jezeru? U dolini prirodnog dragulja, rijeke Plive -neko ili nešto- je -umrtvilo- institucije

Okružni sud u Banjaluci je sredinom decembra prošle godine poništio Rješenje o produžetku geoloških istraživanja na području opštine Jezero. Istraživanja su, međutim, nastavljena bez potrebnih dozvola, tvrde aktivisti i građani.

Geološka istraživanja tla na području Jezera izvodila je kompanija Yugo Metals, ranije Lyukos Balkans na osnovu Rješenja koje je izdalo Ministarstvo energetike i rudarstva Republike Srpske. To rješenje poništio je banjaučki Okružni sud nakon tužbe Centra za životnu sredinu iz Banjaluke. Istraživanja su, međutim, tvrde u Centru nastavljena iako nema informacija da je data nova dozvola.

“Utvrdili smo da kompanija svih ovih dana vrši radove u dolini Plive, a da im je rješenje poništeno odlukom suda dva puta, zadnji put sredinom decembra. Tada su radovi stali a sada se nastavili i jasno postavljamo pitanje da li su ilegalni i zašto još nema reakcije.

Alarmantna je situacija jer se uzima voda i vjerovatno tokom radova vraća iskorištena, a prošli put je Jošavka bila zagađena i nije bilo reakcije, a uz to se vrši bušenje. Još prošle sedmice smo zvali hitan izlazak inspekcija i to republičke vodne i tehničke ali i inspekcije opština Mrkonjić grad i Jezero. Da obični građanin radi ovako odmah bi ga zaustavili. Ali mi svjedočimo radovima na terenu. Mi smo dali na uvid javnosti odluku suda o ukidanju rješenja za istraživanje, a kompanija ne daje javnosti rješenje za istraživanje ruda iako se predstavlja odgovornom“, rekao je, za Gerila info, Vladimir Topić iz Centra za životnu sredinu.

Foto: Vladimir Topić/Pliva

U Centru za životnu sredinu su na mjestu gdje se vrše geološka istraživanja bili prije tri dana i tada su zatekli radnike i mašine u radu. Oni su pozvali nadležne inspekcije da reaguju. Pitanja u vezi sa tvrdnjama da rade iako nemaju potrebne važeće dozvole poslali smo kompaniji Yugo Metals. Odgovore ćemo objaviti kada i ukoliko ih dobijemo.

Pitanja u vezi tvrdnji da se na području njihove opštine odvijaju nelegalni istražni radovi uputili smo i na adresu opštine Jezero. I njihov odgovor ćemo objaviti kada i ukoliko ga dobijemo. Inače, načelnica Jezera Snežana Ružičić (SNSD) ranije je odbila da odgovori na naša pitanja u vezi tvrdnji pojedinih aktivista da se opština obračunava sa mještanima Jezera koji se protive istraživanjima i namjeri da se u Jezeru otvori rudnik. Ružićić je neko ko je jedan od najvećih zagovornika geoloških istraživanja na području te opštine a aktivnosti oko toga, ranije je, promovisala na režimskim beogradskim medijima.

“Kompanija Yugo Metals Limited je nastavila geološka istraživanja na području opštine Jezero, uprkos presudi Okružnog suda u Banjoj Luci kojom je poništeno Rješenje za geološka istraživanja na području opština Mrkonjić Grad, Šipovo i Jezero sredinom decembra prethodne godine. Prema navodima Ministarstva energetike i rudarstva nije izdato novo Rješenje i čeka se odluka suda. Rješenje nije objavljeno u Službenom glasniku, niti na zvaničnom sajtu Ministarstva energetike i rudarstva niti opštine Jezero. Osim toga stanovništvo nije obavješteno o nastavku radova.

U petak smo zajedno sa Centrom za životnu sredinu obišli bušotinu i ustanovili da se radovi odvijaju, jer smo zatekli radnike, mašinu koja buši i pumpu za vodu koja iz rijeke Jošavke izvlači vodu. Pozvali smo sve nadležne inspekcije da hitno izađu na teren. Pomno pratimo situaciju na terenu i čekamo reakciju inspekcije“, kaže, za naš portal, Suzana Rajković iz udruženja “Dolina Plive”.

Foto: Gerila/Jezero

Banjalučki Okružni sud je prvu dozvolu za geološka istraživanja u Jezeru poništio u maju prošle godine. Sud je tada jasno ukazao da Ministarstvo nije poštovalo zakon – u poništenom rješenju nedostajali su ključni elementi, među kojima i naziv projekta, koordinate, ograničenja eksploatacije, te obaveze koje investitor mora ispuniti nakon istraživanja. Takođe, ni tvrdnje o stepenu realizacije prethodnih radova nisu bile dokazane. Nakon toga resorno ministarstvo na čelu sa Petrom Đokićem izdalo je novu koju je isti sud ponovo poništio.

Firma SNK Metali je, uprkos protivljenju lokalne zajednice i odbornika SO Jezero, u januaru 2025. dobila produženje istražnog roka do 2028. godine. Odluka je donesena 15 dana nakon što je firma uputila zahtjev, bez ikakvog javnog uvida ili konsultacije s lokalnom zajednicom.

Zanimljivo je da su odbornici SO Jezero još u junu 2023. jednoglasno glasali protiv nastavka istraživanja, a mjesecima ranije, u januaru iste godine, održani su i masovni protesti građana, eko-aktivista i organizacija iz cijele BiH.

Foto: Vladimir Topić/Jezero/Istraživanja bez dozvole

Portal Gerila.info u više navrata je izvještavao o ovom slučaju, među prvima otkrivajući vezu između firme SNK Metali i australsko-mađarske kompanije Lykos Balkan Metals, kao i o pokušajima lobiranja načelnice opštine Jezero Snježane Ružičić, članice SNSD-a, da zaobiđe volju odbornika i građana. I pored otpora, istraživanja su nastavljena, a lokalni eko-aktivisti i opozicioni odbornici redovno su izloženi pritiscima.

Piše: Vladimir Kovačević
Foto naslovna: Vladimir Topić/Jezero/Istraživanja bez dozvole
Izvor: gerila.info

Pratite portal Infomedia Balkan i na društvenim mrežama: Fejsbuk i Tviter